Po latach starań, 28 lipca 2025 roku, odbyła się uroczystość odsłonięcia nowych nagrobków Zygmunta Karskiego i jego siostry Gabrieli Dobieckiej.
To wydarzenie było zwieńczeniem długoletnich wysiłków mających na celu upamiętnienie zasłużonych postaci i zapewnienie im godnego miejsca spoczynku.
Stare, zaniedbane i niemal zapomniane nagrobki przez wiele lat nie oddawały należytego szacunku dla dziedzictwa, jakie pozostawili po sobie Zygmunt Karski i Gabriela Dobiecka. Dzięki inicjatywie Pałacu w Chrzęsnem i Powiatu Wołomińskiego udało się odnowić miejsce ich pochówku i nadać mu godną formę pamięci.
Losy rodzeństwa splecione są nierozerwalnie z historią Chrzęsnego. Dzieci ostatniej dziedziczki Pałacu w Chrzęsnem – Wincentyny Karskiej to postacie, które zasługują na szczególną pamięć i uznanie.
Zygmunt – intelektualista, poeta „Skamandra”, przyjaciel Jarosława Iwaszkiewicza, Jana Lechonia, doktor prawa międzynarodowego Uniwersytetu Sorbońskiego, wieloletni pracownik ambasady francuskiej – wybitny umysł i wielka wrażliwość. Jego siostra Gabriela nazywana Elą – choć często pozostawała w cieniu, odegrała na tym terenie również istotną rolę. Była postacią skromną, ale pełną wewnętrznej siły. To z jej inicjatywy Chrzęsne w czasie okupacji stało się przytuliskiem dla ludzi w potrzebie. Zaangażowana w ruch podziemny, z narażeniem życia przyjęła pod swój dach oficerów Armii Krajowej, równocześnie z oddaniem prowadziła majątek ziemski w Chrzęsnem (w zastępstwie wiekowej już matki) łącząc obowiązki gospodyni z niezłomną postawą obywatelską. W późniejszych latach, równie prężnie, przez 15 lat prowadziła Dom Pracy Twórczej w Oborach.
Zygmunt i Gabriela zmarli w Warszawie. U kresu swych dni, schorowani, znaleźli opiekę u krewnej Barbary Stefanowskiej z domu Kotarbińskiej. W jej domu zaznali troski, spokoju i rodzinnego ciepła. Spoczęli na cmentarzu parafialnym w Postoliskach.
Przez dekady ich nagrobki z lastryko, były bardzo zaniedbane, niemal niezauważalne. A przecież to Oni współtworzyli historię tego miejsca — domu, który dziś na nowo tętni życiem i kulturą.
Nowe nagrobki, wykonane ze szlachetnego granitu, utrzymane w klasycznym stylu, symbolizują nie tylko hołd dla przeszłości, ale i troskę o zachowanie historii dla przyszłych pokoleń. Podczas uroczystości wspominano życie i dokonania obojga zmarłych, podkreślając ich wkład w rozwój lokalnej społeczności, działalność patriotyczną i kulturalną.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, na czele z Arkadiusz Werelich – starosta wołomiński dla Mieszkańców, Katarzyna Maria PAZIO – Wicestarosta Wołomiński 2024-2029, Naczelnik WKZ Henryka Michalczewska, Dyrektor Pałacu w Chrzesnem Magdalena Roguska, Ksiądz Waldemar Sierpiński – proboszcz Parafii Postoliska, rodzina Karskich oraz lokalna społeczność, dla której Zygmunt Karski i Gabriela Dobiecka stanowią ważną część lokalnej tożsamości.
Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy wspierali Pałac w Chrzęsnem w realizacji tego zacnego przedsięwzięcia.
Powiat Wołomiński – zawsze wspierający ważne inicjatywy
Ksiądz Waldemar Sierpiński, który był z nami na każdym etapie prac, Tadeusz Sasin – dziękujemy za wyszukanie archiwalnych zdjęć, Granity Skwara za świetną współpracę i profesjonalizm, prof. Michał Stefanowski za długie rozmowy i konsultacje, Irena Higersberger – rodzinny support i otwarte serce jak zawsze . Mieszkańcy Chrzęsnego i okolic dziękujemy za wsparcie i prosimy o dalsze kibicowanie w kolejnej ważnej dla nas sprawie – odrestaurowaniu grobowca rodzinnego naszej dziedziczki Wincentyny Karskiej.
Upamiętniając przeszłość, budujemy tożsamość przyszłości.
